Романски православен свештеник, духовник и исповедник на верата во времето на комунистичките прогони
Отец Јулијан Стоическу (Iulian Stoicescu) е еден од познатите романски православни духовници од XX век, кој останал запаметен по своето пожртвувано пастирско служење, големото милосрдие, непрестајната молитва и страдањата што ги претрпел во комунистичките затвори.
Во Романија го нарекуваат „огнен свештеник“ (Un preot de foc), не поради неговата строгост, туку поради духовната ревност со која Му служел на Бога и на луѓето.
За неговиот живот постојат значајни сведоштва од современици, духовни чеда и свештеници кои го познавале за време на заточеништвото. Особено е важна книгата „Un preot de foc. Părintele Iulian“ („Огнен свештеник. Отец Јулијан“), подготвена од Костион Николеску и објавена во Букурешт во 2000 година.
1. Животот и свештеничкото служење
Според биографските сведоштва, отец Јулијан е роден на 10 или 11 април 1911 година. Изворите не се целосно усогласени околу датумот и местото на неговото раѓање: некои го наведуваат селото Генешти, во областа Мусчел, а други Ретевоешти, во денешната област Арџеш.
Основното образование го стекнал во родниот крај, а потоа завршил осумгодишна богословија во Куртеа де Арџеш. Студирал на Богословскиот факултет во Букурешт, од 1932 до 1936 година.
На 27 август 1939 година стапил во брак со Евгенија Кастајан. Во септември истата година бил ракоположен за ѓакон и го започнал своето служење во манастирот Цигенешти (Țigănești).
Околу 1941–1942 година бил ракоположен за свештеник и служел во храмот „Света Екатерина“ во Букурешт. Подоцна бил назначен во парохијата „Апаратори Патриеи“, каде што останал од 1944 до 1960 година.
2. Апсењето и страдањата во комунистичките затвори
На 19 април 1960 година отец Јулијан бил уапсен од романската комунистичка тајна полиција, Секуритате.
Причината била неговата поврзаност со Николае Попеску, поранешен професор по философија кој бил прогонуван од комунистичките власти. Отец Јулијан му помагал со храна, пари и друга неопходна помош.
Според истражувањето објавено од Букурешката архиепископија, тој претходно помагал и на еврејски семејства, советски воени заробеници, сиромашни работнички деца и семејства на политички затвореници.
Неговите дела на милосрдие властите ги претставиле како непријателска активност против државата.
На 21 ноември 1960 година воениот суд во Букурешт го осудил на девет години затвор, под обвинение за заговор против општествениот поредок.
Бил затворен во Жилава и Ајуд, каде што претрпел тешки страдања. И покрај затворскиот режим, продолжил да се моли и духовно да ги поткрепува останатите затвореници. Одбил да се потчини на програмата за идеолошко превоспитување.
На 1 август 1964 година бил ослободен од затворот во Ајуд, во рамките на ослободувањето на политичките затвореници во Романија.
3. Духовник во затворот
Особено трогателни се сведоштвата за неговото однесување во затворот Ајуд.
Поранешниот политички затвореник Ромео Пушкашу раскажува дека отец Јулијан имал извонредно држење. Не правел компромиси во верата, а затворениците доаѓале кај него да ги исповедаат своите гревови и да му ги доверат маките што ги носеле во душата.
Според неговото сведоштво, отец Јулијан никогаш не покажувал гнев кон другите, не барал дополнителна храна и не се жалел на својата состојба. Другите затвореници особено го почитувале поради неговиот молитвен живот.
И свештеникот Јоан Сабао сведочи дека отец Јулијан се молел постојано, дење и ноќе, дури и додека одел. Усните непрестајно му се движеле во молитва.
4. Повторно служење по ослободувањето
По излегувањето од затворот, комунистичките власти не му дозволиле да се врати во својата поранешна парохија.
Од 1964 до 1972 година служел во храмот „Мерцишор“ во Букурешт. Потоа, по одлука на Романскиот патријарх Јустинијан Марина, бил испратен во парохијата „Флеминда“, каде што служел до 1993 година.
Таму работел на духовната обнова на парохијата, како и на обновувањето на храмот. Под негово раководство била изведена и нова фрескоживописна декорација, завршена во 1984 година.
Уште порано, во парохијата „Апаратори Патриеи“, се жртвувал за проширувањето на црквата. Семејството подарило дури и крава и овца за собирање средства за градежните работи.
5. Семејниот живот
Неговата сопруга, презвитерата Евгенија Стоическу, оставила интересно и искрено сведоштво за нивниот заеднички живот.
Таа го опишувала како човек кој длабоко го љубел семејството, но бил целосно посветен на молитвата и на свештеничкото служење. Според неа, по својата внатрешна природа повеќе потсетувал на монах, иако самиот го избрал семејниот живот и парохиското свештенство.
Не го идеализирала нивниот брак: признавала дека неговата целосна посветеност на црковните обврски понекогаш значела и помалку внимание за секојдневните потреби на семејството.
Ова сведоштво е важно бидејќи го претставува отец Јулијан како вистински човек, со своите подвизи, но и со своите човечки ограничувања.
6. Неговите духовни поуки
Во книгата за неговиот живот се зачувани и неколку негови размислувања.
За осаменоста поучувал:
„Како човекот може да се ослободи од осаменоста? Нека се приближи до Бога и нема повеќе да биде сам“.
За времето поминато во затворот говорел дека и тоа било Божји дар, затоа што таму научиле многу преку страдањето — и тој самиот, и оние со кои се сретнал.
А за сопругата, презвитерата Евгенија, сведочел дека по свештенството таа била најскапоцениот дар што Бог му го дал.
7. Упокојување и спомен
Отец Јулијан Стоическу се упокоил на 30 септември 1996 година, на 85-годишна возраст.
Неговиот спомен продолжува да се чува меѓу романските православни верници. На 15 март 2026 година во парохијата „Апаратори Патриеи“ била одржана посебна духовна средба посветена на неговиот живот.
На 1 октомври 2026 година, по повод триесетгодишнината од неговото упокојување, романскиот црковен весник Ziarul Lumina објавил опширен текст од професорката Михаела Паладе.
Во тој текст се пренесуваат и зборовите што свети Думитру Станилоае ги кажал за отец Јулијан — дека неколку свештеници како него би можеле да го променат лицето на градот.
По неговите свети молитви, Господ да нѐ помилува и спаси. Амин!
Превод од англиски јазик: Свештеник Јани Мулев