Свештеник Јани Мулев
Што е тоа личност?
Поимот личност на грчки јазик се нарекува просопон, што во превод значи „кон лице“, т.е. гледање на лице в лице. Овој поим зазема централно место во теологијата, и во однос на човекот, и во однос на Бог, бидејќи Бог постои како личносен Бог, како Бог на Авраам, на Исаак, на Мојсеј, а не како една безлична сила. Но, Бог не е самец, туку постои како заедница од три личности – Отецот и Синот и Светиот Дух, кои постојат во постојана љубовна заедница. А како последица на таа љубовна заедница е создавањето на човекот. Бог го создава човекот за да може и човекот да учествува во таа Божествена заедница на љубов и живот. Бидејќи Бог е личност, и начинот на кој општи со човекот е личносен, како личност со личност, како што Бог разговарал со Мојсеј на планината Хорив (2.Мојс. 33,11), затоа и човекот, како богосоздаден и богообразен е личност. Личноста не е својство, туку постоење.
Отците на Црквата го развија терминот личност и го поистоветија со слободата и љубовта. Па така, без слобода и љубов не може да постои ни личност. Бог од љубов и слободно го создаде светот и човекот, не за да го остави, туку да му даде можност за вечно постоење. Бидејќи човекот е создаден според Образот Божји, затоа и човекот е личност само кога постои во љубов и слобода, и кога е во заедница со Бог и со ближните. Ако човекот се одвои од Бога, неизбежно тоа ќе го поремети и неговиот однос кон луѓето, кон природата и на крајот и односот кон себеси – тогаш човекот станува обезличена и распарчена индивидуа или анонимец – безимен.
Личност и индивидуа
Според постоењето на нашиот Бог Света Троица и Црквата е така устроена, да постои како единство на многу човечки личности, а сепак сите имаат една и иста човечка природа. Во секојдневниот говор употребуваме два термина, личност и индивидуа, кај кои често не правиме никаква разлика, па дури може да ги чуеме и во проповедите употребени како истозначни. Но, во Црквата секој од овие термини си има посебно значење. Поимот личност се користи за Бог, Кој постои како заедница од три личности – Отецот и Синот и Светиот Дух, и секој човек е повикан да стане личност. Што значи тоа? Да биде отворен за комуникација, отворен за љубов, да биде во љубовна заедница со Бог и со ближните, да постои како Литургиска заедница, како Соборна Црква, без притоа да си го изгуби својот идентитет, без да си ја изгуби, туку уште повеќе да ја утврди личноста и со својата инаквост да даде свој придонес во хармонијата на Црквата. Наспроти овој, пак, терминот индивидуа означува единка, распарчена личност, исклучена од заедницата, изопштена, оддалечена и од Бога и од ближните, единка која е заробена од својот егоизам, од својата нељубов и омраза, единка која не знае и не сака да дава, но ни да прима љубов. „А Бог е Љубов“ – ни вели апостолот Јован Богослов во првото послание (4,8), и „по љубовта ќе нѐ препознаат дека сме Христови“ (Јован 13,35).
Во житието на свети Макариј читаме дека кога светителот нашол череп од некој пагански жрец, го прашал, каде е, каква е неговата задгробна состојба, а черепот му одговорил дека се наоѓа во пеколот, каде има многумина, но сите се свртени грб со грб, никој не може да го види лицето на другиот, и иако се многумина, сепак се изолирани еден од друг, и само молитвите на Црквата им ја олеснуваат оваа состојба и им даваат утеха во тој пекол. Ете тоа е индивидуализмот, почеток на пеколот уште во овој живот. На иконите и фреските каде што е изобразен рајот, гледаме како Христос е централна фигура и сите други се свртени кон Него и еден кон друг. Подвигот на секој човек во Црквата е од индивидуа, од изолирана единка да порасне во личност, во богоподобна личност. Оние кои остануваат на ниво на индивидуа, кои не можат или не сакаат да станат личности, и да доаѓаат во Црква, ќе заглават во површна религиозност, ќе се задоволуваат само со ритуали, без да имаат потреба од Бог или од другиот христијанин. Додека, пак, оние кои ќе напредуваат и ќе пораснат во личности во Црквата, тие ќе бидат единствените автентични и здрави верници, нормални христијани. (продолжува…)
Целосниот текст е објавен во Православна светлина бр. 76