Има луѓе кои изгледаат многу прибрано, стабилно и секогаш на штрек. Кај нив сè е под конец. Знаат кој што кажал, кој што направил, што следува, каде има ризик и како да го спречат. Тие често ги импресионираат другите со организираност, дисциплина и наводно силен карактер.
Само што понекогаш зад тој „силен карактер“ стои човек кој внатрешно одамна е уморен.
Затоа што хиперконтролата ретко е сила.
Почесто е страв што научил да изгледа самоуверено.
Тоа е онаа внатрешна напнатост што шепоти:
„Ако не следам, ќе ме излажат“.
„Ако не притискам, ќе ме занемарат“.
„Ако не држам сè цврсто, ќе се распадне“.
„Ако се опуштам, ќе настрадам“.
И така човек почнува да го контролира светот околу себе, затоа што не може да го издржи хаосот во себе.
Највидливо е во љубомората.
Жената доцни. Не се јавува веднаш на телефон. За нормален човек тоа е животот – сообраќај, работа, врева, разговор, расеаност.
За човекот со хиперконтрола тоа е почеток на внатрешна катастрофа.
Во главата почнува серија со неколку сезони:
„Со кого е?“
„Зошто молчи?“
„Има ли друг?“
„Ме прави ли будала?“
„Заврши ли сè?“
Потоа доаѓаат испрашувањата, налутеното молчење, нападот, проверките, драмата.
Потоа тој вели:
„Љубоморен сум затоа што ја сакам“.
Не.
Љубоморен си затоа што се плашиш.
Љубовта не испрашува како истражител.
Љубовта не го проверува телефонот во бањата.
Љубовта не казнува со молчење.
Тоа не е грижа. Тоа е паника облечена како љубов.
И колку повеќе го стегаш човекот до себе, толку побрзо ја убиваш неговата желба да остане.
Потоа доаѓа омилената реченица:
„Гледаш ли, знаев“.
Да, често човек сам го создава токму она од што најмногу се плаши.
Истото се случува и на работа.
Има луѓе кои не можат ништо да остават на друг. Сè поминува преку нив. Тие проверуваат, враќаат, поправаат, следат, контролираат, го носат целиот товар на својот грб и потоа се жалат дека никој не помага.
Вистината понекогаш е непријатна:
„Никој не помага затоа што никому не оставаш простор. Ти не раководиш. Ти задушуваш“.
Потоа доаѓа прегорувањето, нервозата, несоницата, високиот притисок, уморот и горчината:
„Сè е на мене“.
Да, затоа што не веруваш дека светот може да функционира и без тебе.
Има и уште еден вид контрола – наводно благородната.
„Ќе се снајдам сам“.
„Не ми треба помош“.
„Ќе стиснам заби“.
„Ќе се изборам“.
Звучи достоинствено. Понекогаш и е достоинствено. Но понекогаш тоа е човек кој толку пати бил сам со својата болка, што веќе му е полесно да страда отколку да се довери.
Тогаш независноста не е слобода.
Таа е осаменост со добра репутација.
Но кога хиперконтролата ја преминува границата?
Кога веќе не ти помага, туку почнува да ти го одзема животот.
Кога не можеш да спиеш затоа што мислиш што ќе се случи утре.
Кога по десет пати проверуваш едно и исто.
Кога не му веруваш никому.
Кога блиските почнуваат да се плашат да разговараат со тебе.
Кога љубовта околу тебе се заменува со напнатост.
Кога телото ти е постојано стегнато.
Кога си опкружен со луѓе, а се чувствуваш сам.
Кога наводно сè држиш под контрола, а всушност ништо не чувствуваш.
Тогаш контролата веќе не е алатка.
Таа е господар.
И последиците доаѓаат тивко – не како гром, туку како бавно истрошување.
Се распаѓаат врски.
Партнерот се повлекува.
Децата почнуваат да лажат за да го избегнат притисокот.
Колегите молчат и чекаат да се измориш.
Телото почнува да зборува преку главоболки, стегање, гастритис, срцебиење, несоница, анксиозност.
Душата станува сува и уморна.
Во основата речиси секогаш стои старата приказна.
Ако си израснал во хаос – почнуваш да контролираш.
Ако си живеел со непредвидливи луѓе – почнуваш да следиш.
Ако си бил повредуван – почнуваш да стегаш.
Ако никој не бил покрај тебе – почнуваш да веруваш дека само ти можеш.
Некогаш тоа било спас.
Денес често е затвор.
Хиперконтролата не ти дозволува да земеш воздух. Не дозволува блискост. Не дозволува доверба. Не дозволува љубовта да влезе нормално, затоа што на вратата стои обезбедување со сомничав поглед.
И најиронично е тоа што човекот со контрола најмногу мечтае за мир.
Само што мирот не доаѓа кога го стегаш животот за гуша.
Доаѓа кога ќе престанеш да се бориш со сè.
Понекогаш најголемата сила не е да држиш сè.
Понекогаш е да признаеш дека ти е страв.
И да пуштиш.
Со љубов и разбирање,
Надежда Димитрова